Περιπτώσεις επείγοντος

Περι της λογικής του επείγοντος και του χρόνου

Είναι γεγονός, πως όταν κάποιος διαβάζει τον τίτλο της φετινής θεματικής αναρωτιέται για το κατά πόσο αυτός επιλέγεται συγκυριακά. Σύντονα δηλαδή με την εποχή κατά την οποία εκφέρεται, προκειμένου να εξυπηρετήσει την δυνατότητα μιας επεξεργασίας, ή ενδεχομένως και μιας απάντησης απο την πλευρά της Ψυχανάλησης στην επείγουσα τρέχουσα συνθήκη.

Παράλληλα, ο κυρίαρχος λόγος της Ψυχιατρικής σύντονος, με τη σειρά του, με τον λόγο της επιστήμης της Ιατρικής, όταν μιλάει για επείγουσες περιπτώσεις αναφέρεται εν πολλοίς σε εκείνες οι οποίες τον καλούν να δράσει άμεσα και έγκαιρα.

Για ποιο -πάντα επίκαιρο και πάντα φλέγον- επείγον μιλάει όμως ο Λακάν και πότε;

Το 1966 φαίνεται να ολοκληρώνει μια πορεία, όπου στο επίκεντρο της τοποθετείται το υποκείμενο, ενώ το 1967 αναπτύσσει τον αλγόριθμο της μεταβίβασης, χρησιμοποιώντας την έννοια του υποκειμένου -που υποτίθεται ότι γνωρίζει-, κυρίως για την επίτευξη αυτού του σκοπού. Έως τότε, το επείγον του υποκειμένου για τον Λακάν σχετίζεται με την ίδια την εγκαθίδρυση της μεταβίβασης. Δέκα χρόνια μετά αναδιατυπώνει, τρόπον τινά, την προβληματική του, μιλώντας πλέον για «επείγουσα περίπτωση» και όχι για «υποκειμενικό επείγον».

Επισημαίνοντας ότι «…η προσφορά προηγείται της αναζήτησης μιας επείγουσας κατάστασης που δεν είναι κανείς σίγουρος ότι θα ικανοποιήσει, εκτός αν την έχει ζυγίσει» ο Λακάν γύρω στα 1976 μετακινεί το επείγον από την πλευρά του υποκειμένου, στην πλευρά του αναλυτή. «Γιατί να μην υποβάλουμε το εν λόγω επάγγελμα στη δοκιμασία αυτής της αλήθειας την οποία ονειρεύεται η λειτουργία λεγόμενη ασυνείδητο, με την οποία έχει πάρε δώσε; Η πλάνη της αλήθειας από την οποία μόνο το ψέμα μπορούμε να περιμένουμε δεν έχει άλλο τέρμα από την ικανοποίηση που σημαδεύει το τέλος της ανάλυσης. Καθώς το να δοθεί αυτή η ικανοποίηση είναι το επείγον το οποίο φροντίζει η ανάλυση, ας αναρωτηθούμε πως κάποιος μπορεί να αφιερωθεί στο να ικανοποιεί αυτές τις επείγουσες περιπτώσεις».

«…Τι θα πρέπει άλλωστε να είναι η επιθυμία του αναλυτή ώστε να ενεργεί με τρόπο σωστό; Πρόκειται για ερώτημα που το πρόβλημα της διαμόρφωσης του αναλυτή την επιβάλει. Χωρίς να αφήσει αυτήν την ερώτηση έξω από τα όρια του πεδίου μας, όπως γίνεται πράγματι στις επιστήμες, όπου κανείς δεν αναρωτιέται τι είναι, παραδείγματος χάρη η επιθυμία του Φυσικού…».

Εν ολίγοις, τι είναι αυτό που ωθεί έναν αναλυτή στη θέση του να απαντάει στο επείγον, εάν περί αυτού πρόκειται και ποια θα πρέπει να είναι η εκπαίδευση του ώστε να ανταποκριθεί σ’ αυτή; Είναι η εν λόγω εκπαίδευση που τον οδηγεί και που του επιτρέπει να αναγνωριστεί σε αυτήν την θέση, αλλά και τί είναι αυτό που τον στηρίζει ώστε να παραμένει σε αυτήν; Ποιος είναι ο χρόνος επιτέλεσης μιας τέτοιας εκπαίδευσης;

Όταν ο Αριστοτέλης πραγματεύεται την έννοια του χρόνου διερευνά την σχέση του με την κίνηση δεδομένου ότι ο ίδιος (ο χρόνος) δεν υφίσταται χωρίς κίνηση και μεταβολή. Πρόκειται για διερεύνηση, που τον οδηγεί στο συμπέρασμα ότι ο χρόνος είναι στοιχείο της κινήσης. Στοιχεία της κινήσης ή μεταβολής άλλωστε θεωρεί: το κινούν, το κινούμενον, τον χρόνο στον οποίο τελείται η κίνηση και το «ἐξ οὗ καὶ εἰς ὅ» (αρχικό και τελικό όριο). Πού βρίσκεται όμως το αρχικό και το τελικό όριο του συμπτώματος του υποκειμένου κάθε φορά και σε ποιόν χρόνο επιτελείται αυτή η κίνηση; Είναι δυνατόν, αυτή η μέτρηση να καταγραφεί από ένα εξωτερικό μέσο υπολογισμού ή ευθύς εξ αρχής ο χρόνος αυτός εγγράφεται μέσα στο ίδιο το σύμπτωμα, καθιστώντας έτσι αδύνατη μια τέτοια καταγραφή; Το σύμπτωμα ως αυτό το μόρφωμα του ασυνειδήτου, όπου «είναι η αλήθεια του υποκειμένου που αναδύεται μέσα από την ρωγμή της γνώσης». Είναι τελικά η γνώση αυτής της αλήθειας αυτό που θα ικανοποιήσει το Υποκείμενο, όταν φτάσει στο τέλος της ανάλυσης; Διότι σε αυτήν την περίπτωση το επείγον θα ετίθετο σε αυτό το επίπεδο, στην κατά το δυνατόν συντομότερη ανακάλυψη- αποκάλυψη αυτής της αλήθειας. Είναι όμως αυτό το ζητούμενο σε μια ανάλυση και πολύ περισσότερο, είναι αυτό εφικτό;

Ας δανειστούμε την -ήδη δανεισμένη από ένα κουτί σπίρτων- φράση του Λακάν που λέει ότι «η τέχνη του να ακούμε, σχεδόν ισοδυναμεί με την τέχνη του να μιλάμε καλά». Φράση η οποία μοιράζει τα καθήκοντα μας. Περιδιαβαίνοντας ανάμεσα από τις έννοιες του επείγοντος, του χρόνου και της αλήθειας, ας ελπίσουμε ότι εφέτος θα σταθούμε, εκ νέου, όσο είναι δυνατόν, στο ύψος των απαιτήσεων που θέτει ως στόχο το εκπαιδευτικό πρόγραμμα του Φόρουμ της Αθήνας και ότι το πρόγραμμα αυτό θα υποστηριχθεί τόσο από τα μέλη όσο και απο τους φίλους του Φόρουμ.

Άννα Χριστοδουλάκη, υπεύθυνη ΠΚΕ 20/21

Book Event

Κράτηση
Available Tickets: 50
The Κράτηση ticket is sold out. You can try another ticket or another date.

Ημερομηνία

31 Οκτ 2020

Ώρα

19:30 - 21:00

Τοπική ώρα

  • Timezone: America/New_York
  • Date: 31 Οκτ 2020
  • Time: 13:30 - 15:00

Τοποθεσία

Το Φόρουμ της Αθήνας
Αγίας Φιλοθέης 17, Πλάκα

Διοργανωτής

Το Φόρουμ της Αθήνας
ΕΓΓΡΑΦΗ

Εισηγητής

QR Code